Köpeğiniz Mama Yemiyorsa: Mağazada En Çok Sorduğumuz 7 Soru

Sağlıklı, aşıları tam, kilosu yerinde bir yetişkin köpeğin bir öğünü atlaması tek başına acil bir durum değildir. Ayırt edici soru şu: köpeğiniz mamayı yemiyor ama peyniri ya da ödülü koşarak alıyor, tasmayı görünce heyecanlanıyor, oyuna katılıyor mu? Bu tabloya seçicilik diyoruz ve çözümü büyük ölçüde ev düzeninde. Hiçbir şeye ilgi göstermeyen, köşesinden kalkmayan, ödülü bile çevirip yatan köpek ise iştahsızdır; bu ikisini birbirine karıştırmayın.

Süre eşiklerini aklınızda tutun. Yetişkin ve sağlıklı bir köpekte 24 saatlik açlık gözlemle takip edilebilir; 48 saati aşan tam açlık artık beklenecek bir durum değildir. Dört aylıktan küçük yavrularda ve üç kilonun altındaki küçük ırklarda 12 saatlik açlık bile kan şekerinin düşmesi bakımından risk taşır. Köpek su içmeyi de bırakmışsa bu sürelerin tamamı kısalır.

Tartı, tahminden çok daha güvenilirdir. Haftada bir, hep aynı gün ve aynı saatte, önce siz tartıya çıkıp sonra köpeği kucağınıza alarak farkı not edin. Bir ay içinde vücut ağırlığının yüzde beşinden fazlasını kaybeden bir köpekte artık nazdan söz edilmez; o noktada mama değil sağlık konuşulur.

İlk sorumuz her zaman şu: son iki hafta içinde mamayı değiştirdiniz mi, değiştirdiyseniz geçişi kaç güne yaydınız? Bir günde tamamen yeni mamaya geçilen köpeklerin büyük bölümü hem kokuya hem de sindirim düzenindeki ani değişime tepki verir. İkinci sorumuz paketle ilgilidir: paket ne zaman açıldı, nerede ve nasıl duruyor? Üç ay önce açılmış, ağzı büküp klipsle tutturulmuş, ocağın yanında bekleyen bir mamanın kokusu bizim burnumuza normal gelse de köpek için çoktan sönmüştür.

Üçüncü soru mevsim ve hareketle ilgili: son haftalarda evin sıcaklığı ve yürüyüş süreleri değişti mi? Sıcak günlerde enerji ihtiyacı düşer, köpek daha az yer ve bu tablo genellikle birkaç haftada kendiliğinden düzelir. Dördüncü soru en çok direnç gördüğümüz soru: gün içinde mamanın dışında ağzına ne giriyor? Ödül maması, kuru pasta, peynir kabuğu, sofradan uzatılan bir iki lokma toplandığında günlük kalorinin yarısına yaklaşan sahipler görüyoruz.

Beşinci soru ağızla ilgili: çiğnerken zorlanıyor, mamayı ağzına alıp düşürüyor, tek taraftan çiğniyor ya da nefesi ağır mı kokuyor? Üç yaşını geçmiş köpeklerde diş eti sorunları hiç de seyrek değildir; diş eti iltihabı ve kırık diş, iştahsızlığın sessiz nedenlerindendir. Altıncı soru evdeki değişiklikleri kapsar: taşınma, misafir, yeni bir hayvan, evde yalnız kalma süresinin uzaması, tadilat gürültüsü. Köpekler düzen değişikliğine önce iştahlarıyla tepki verir.

Yedinci soru sağlık belirtilerini tarar: kusma, ishal, su tüketiminde artış veya azalma, dışkı kıvamı, halsizlik. Bu sorunun cevabı bir tek belirti bile içeriyorsa mama konuşmasını orada bırakır, veterinere yönlendiririz. Biz beslenme tarafında yardımcı oluyoruz; ağrı ve hastalık teşhisi veteriner hekimin işidir.

Yaz aylarında iştahın düşmesi çoğu köpekte normaldir. Dış sıcaklık 30 derecenin üzerine çıktığında köpeğin vücut ısısını korumak için harcadığı enerji azalır, yürüyüşler kısalır ve günlük ihtiyaç yüzde 10 ile 20 arasında geriler. Böyle dönemlerde sabah öğününü erkene, akşam öğününü 21.00 sonrasına almak, serinlikte yemesini kolaylaştırır. Kilo sabit kalıyor ve köpek canlıysa, yaz iştahsızlığı için mama değiştirmek gereksizdir.

Bayat mama meselesi ise neredeyse hiç konuşulmaz. Kuru mamanın lezzetini büyük ölçüde dış yüzeyine kaplanan yağlar taşır ve bu yağlar hava, ışık ve sıcakla temas ettikçe oksitlenir. Açılmış bir paketin dört ile altı hafta içinde tüketilmesini öneriyoruz. On beş kiloluk paketi iki ay taşıyan bir köpekte son haftalardaki isteksizliğin arkasında hastalık değil, kokusunu yitirmiş mama çıkar.

Saklama koşulu paketin kendisi kadar belirleyici. Mamayı orijinal ambalajından boşaltmayın; ambalajın iç yüzeyi yağa ve neme karşı bariyer görevi görür. Paketin ağzını sıkıca kapatıp ambalajıyla birlikte kapaklı bir saklama kabına koyun, kabı 25 derecenin altında, güneş görmeyen ve ocaktan uzak bir yerde tutun. Balkonda, kombi dolabında ya da arabanın bagajında bekleyen mama birkaç günde gözle görülür biçimde bozulur.

Birincisi, öğünü zamanla sınırlayın. Mamayı koyun, 15 ile 20 dakika bekleyin, yemediyse kabı kaldırın ve bir sonraki öğüne kadar hiçbir şey vermeyin. Gün boyu ortada duran mama hem bayatlar hem de köpeğin açlık ritmini bozar. İkincisi, ödülleri üç dört gün tamamen kesin, sonra günlük kalori ihtiyacının yüzde 10'unu geçmeyecek şekilde geri getirin. Bu iki adım, seçicilik kaynaklı vakaların çoğunu tek başına çözer.

Üçüncüsü, mamayı ılık suyla nemlendirin. Bir ölçek mamanın üzerine iki üç yemek kaşığı, 40 derece civarında, elinizin rahatça dayandığı sıcaklıkta su ekleyip beş on dakika bekletin; kabaran mama kokusunu güçlü biçimde salar. Kaynar su kullanmayın, ısıya duyarlı vitaminleri zedeler. Dördüncüsü, kabı ve yerini gözden geçirin: paslanmaz çelik ya da seramik kap, sessiz bir köşe, diğer hayvanların ve geçiş yollarının uzağı. Bazı köpekler bıyıkları kenara sürtündüğü için derin ve dar kaplardan rahatsız olur.

Beşincisi, öğünden önce 20 ile 30 dakikalık bir yürüyüş yapın; hareket iştahı belirgin biçimde açar. Altıncısı, yaş mama ya da üstüne eklenen bir katkı kullanacaksanız oranı baştan sabitleyin ve değiştirmeyin. Her reddedişte kaba daha lezzetli bir şey eklemek, köpeğe beklemeyi öğretir ve sarmal büyür. Yedincisi, üç dört günde bir mama markası değiştirmeyin; her yeni geçiş sindirimi yeniden zorlar ve gerçek nedeni görmenizi engeller.

Mamayı değiştirmeniz gerekiyorsa geçişi yedi güne yayın. Birinci ve ikinci gün kaba koyduğunuz miktarın dörtte biri yeni, dörtte üçü eski mama olsun. Üçüncü ve dördüncü gün yarı yarıya karıştırın. Beşinci ve altıncı gün dörtte üçü yeni, dörtte biri eski mama olacak şekilde ilerleyin. Yedinci gün tamamen yeni mamaya geçebilirsiniz.

Hassas mideli, ishal geçmişi olan, yaşlı ya da yavru köpeklerde bu takvimi 10 ile 14 güne yayın; her basamakta iki gün yerine üç gün kalın. Geçiş boyunca dışkıyı takip edin. Kıvam yumuşarsa telaşlanmadan bir önceki basamağa dönün, iki gün orada bekleyin ve sonra devam edin. İshal 24 saati aşarsa geçişi durdurup veterinerinize danışın.

Geçiş süresince başka hiçbir değişiklik yapmayın. Yeni ödül, yeni takviye, yeni kap, seyahat ya da pansiyon aynı haftaya denk gelmesin; aksi halde bir sorun çıktığında hangi değişikliğin sebep olduğunu ayırt edemezsiniz. Eski mamadan bir avuç bile kalmadıysa geçişi başlatmayın. Küçük paket bir eski mama almak, bir haftalık ishalden çok daha ucuza gelir.

Geçen kış, gece 23.00 sularında beş yaşındaki beagle Zeytin'in sahibi mağazaya geldi. Zeytin dört gündür mamasına neredeyse dokunmuyordu ve sahibi üçüncü kez mama değiştirmeye karar vermişti. Yedi soruyu sırayla sorduk. Cevaplar üç şeyi ortaya çıkardı: mama iki gün içinde tamamen değiştirilmişti, gün içinde on ile on iki arası ödül veriliyordu ve açılalı üç ay olmuş on beş kiloluk paket mutfakta, ağzı katlanmış halde ocağın yanında duruyordu.

Yeni bir mama satmadık. Elimizde kalan eski mamasından küçük bir paket verip yedi günlük geçişi anlattık, ödülleri üç gün tamamen kestik, paketi kilitli bir kaba aldırdık ve öğünleri günde iki kez, 15 dakikayla sınırladık. Sahibi üçüncü günün akşamı arayıp Zeytin'in kabı bitirdiğini söyledi. Onuncu günde tam porsiyona dönmüştü.

Aynı görüşmede diş kontrolü için veterinere gitmesini de önermiştik; kontrol temiz çıktı. Her vaka böyle sonuçlanmıyor, bunu açıkça söyleyelim. Ama iştahsızlık vakalarının büyük bölümünde çözüm yeni bir mamada değil, mevcut düzenin üç dört noktasında yapılan küçük düzeltmelerde.

Şu tablolarda ev düzenlemeleriyle uğraşmayın, doğrudan veterinerinize başvurun: yetişkin bir köpekte 48 saati aşan tam açlık, dört aydan küçük yavruda veya üç kilo altındaki küçük ırkta 12 saati aşan açlık, 24 saatten uzun süren kusma ya da ishal, kusmukta veya dışkıda kan görülmesi.

İştahsızlığa eşlik eden şu belirtiler de beklemeyi kaldırmaz: su içmeyi tamamen bırakma ya da alışılmadık biçimde çok su içme, belirgin halsizlik ve titreme, karında gerginlik veya şişkinlik, nefes almakta zorlanma, sürekli dudak şapırdatma ve salya akıtma, ağzına aldığı mamayı düşürme, bir ayda vücut ağırlığının yüzde beşinden fazlasını kaybetme.

Bizim yaptığımız iş beslenme danışmanlığıdır; teşhis koymayız, koyamayız. Mağazada mamayı, porsiyonu, geçişi ve saklama koşullarını birlikte gözden geçirebiliriz, ama ağrı, enfeksiyon ya da organ kaynaklı bir sorunun karşılığı muayenedir. Şüphede kaldığınızda erken gitmek, birkaç gün beklemekten her zaman daha ucuza gelir.

Köpek yeniden yemeye başladığında ilk iş porsiyonu netleştirmek. Paketin üzerindeki tablo bir başlangıç noktasıdır, kesin doğru değil; kilo sabit kalıyorsa porsiyon doğrudur, artıyor ya da azalıyorsa yüzde 10'luk adımlarla ayarlayıp iki hafta bekleyin. Günde iki öğün, mümkün olduğunca sabit saatlerde. Ayda bir tartı kaydı tutmak, sonraki dönemde en küçük değişikliği bile erken fark etmenizi sağlar.

Paket boyunu köpeğinizin tüketim hızına göre seçin. On kiloluk bir köpek günde ortalama 200 gram mama yiyorsa, üç kiloluk bir paket yaklaşık iki haftada, altı kiloluk bir paket bir ayda biter. Büyük paketin kilo fiyatı ucuz görünse de dört altı haftada tüketilemeyecekse ekonomik değildir; adrese servis yaptığımız için birçok müşterimiz küçük paket alıp bitince getirtmeyi tercih ediyor.

Gerekmedikçe mama değiştirmeyin. Köpeğiniz mevcut mamasını iyi yiyor, dışkısı düzgün, tüyü parlak ve kilosu yerindeyse ortada çözülecek bir sorun yoktur. Değişiklik için geçerli nedenler vardır: veteriner önerisi, yaş grubunun değişmesi, alerji şüphesi, ürünün bulunamaması. Bunların dışındaki her değişiklik, çözdüğünden fazla soru yaratır.